05
Ahd, Feb

INOVASI DALAM SEKTOR AWAM MELALUI HORIZON BAHARU KUMPULAN INOVATIF DAN KREATIF (KIK)

 

LATAR BELAKANG

Sejak tahun 1991, Kerajaan telah mengeluarkan Pekeliling Kemajuan Pentadbiran Awam (PKPA) Panduan Mengenai Kumpulan Meningkat Mutu Kerja (KMK) bagi menggalakkan penjawat awam bekerja secara berpasukan. Panduan tersebut menekankan penyertaan anggota kumpulan pelaksana dan memberi fokus kepada aspek penyelesaian masalah di tempat kerja. Kerajaan kemudiannya telah memperkenalkan Panduan Mengenai Kumpulan Inovatif dan Kreatif pada tahun 2009 sebagai langkah memantapkan keupayaan penjawat awam dari kumpulan Pengurusan dan Profesional (P&P) dan kumpulan pelaksana untuk menyelesaikan masalah melalui penghasilan atau penambahbaikan sesuatu produk mahupun perkhidmatan.

Melalui Panduan Pembudayaan Dan Pemerkasaan Inovasi Dalam Sektor Awam Melalui Horizon Baharu Kumpulan Inovatif Dan Kreatif, Kerajaan telah menambah baik pengurusan KIK agar pelaksanaannya memenuhi konsep Cepat, Tepat, Integriti – Produktiviti, Kreativiti dan Inovasi (CTI–PCI) serta menyokong Strategi Lautan Biru Kebangsaan atau National Blue Ocean Strategy (NBOS), prinsip Inovasi Nilai (Value Innovation) dan konsep Merakyatkan Perkhidmatan Awam (MPA). Tumpuan diberikan kepada penciptaan nilai, penambahan nilai, pengurangan kos, perkhidmatan yang memenuhi aspirasi dan harapan rakyat serta berimpak tinggi.

INOVASI

Inovasi merupakan suatu pembaharuan atau perubahan untuk menghasilkan produk atau perkhidmatan yang lebih baik dan menyampaikan nilai baharu kepada pelanggan. Dalam konteks sektor awam, sesuatu ciptaan yang memberi manfaat nyata dan nilai tambah kepada keadaan sedia ada boleh dikategorikan sebagai inovasi.

FASA DAN ELEMEN BARU YANG DIPERKENALKANDALAM HORIZON BARU KIK

Salah satu pendekatan Kerajaan dalam memperkasakan inovasidalam sektor awam adalah melalui pelaksanaan KIKsecara komprehensif.Tiga (3) fasa yang terlibat adalah seperti berikut:

  1. Fasa Pertama: Penghasilan projek;
  2. Fasa Kedua: Pengiktirafan; dan
  • Fasa Ketiga: Pengembangan projek

Dalam fasa-fasa tersebut, elemen baru yang diperkenalkan bagi memantapkan pengurusan KIK dalam sektor awam adalah seperti berikut:

  1. Penubuhan dan pembentukan KIK Hibrid;
  2. Pengenalan bidang inovasi dalam KIK dan kategori inovasi;
  • Pemboleh daya bagi pembangunan inovasi yang berkesan;
  1. Penekanan kepada keberhasilan (outcome) dan impak projek KIK;
  2. Penyediaan peruntukan kewangan, iaitu sekurang-kurangnya sepuluh peratus (10%) daripada peruntukan latihan agensi Kerajaan untuk pembudayaan inovasi termasuk pelaksanaan projek KIK seperti latihan, pertandingan, aktiviti penyeragaman dan pengkomersialan produk atau hasil projek KIK;
  3. Penggunaan Hab Inovasi Sektor Awam (HISA) secara optimum;
  • Pemilihan dan penggunaan kaedah serta teknik yang lebih fleksibel mengikut konteks pelaksanaan projek KIK;
  • Mekanisme penilaian yang bersepadu;
  1. Pengembangan projek menerusi pengkomersialan, replikasi dan penyertaan dalam pertandingan inovasi; dan
  2. Agihan pendapatan hasil pengkomersialan.

BIDANG INOVASI KIK

 

Setiap projek KIK yang dihasilkan hendaklah memenuhi salah satudaripadabidang inovasisama ada Inovasi Sosial atau Inovasi Penyampaian Perkhidmatan.

Inovasi Sosial adalah merangkumi kaedah penyelesaian baharu (idea, model dan perkhidmatan) yang mampu memenuhi kepentingan sosial dengan lebih berkesan dan mengutamakan penglibatan rakyat.

Inovasi Penyampaian Perkhidmatan merupakan terjemahan idea baharu yang kreatif dan inovatif untuk mentransformasikan penyampaian perkhidmatan Kerajaan. Inovasi penyampaian perkhidmatan bermatlamat meningkatkan produktiviti, kecekapan dan keberkesanan penyampaian perkhidmatan ke arah penyampaian perkhidmatan yang bersepadu dan lancar serta meningkatkan kepuasan hati pelanggan.

Setiap pilihan bidang inovasi mestilah memenuhi ciri-ciri bidang yang ditetapkan.

Ciri bidang Inovasi Sosial adalah seperti yang berikut:

  1. Pendekatan eksperimen yang berasaskan kepada bukti dan hasil penemuan daripada rakyat serta pembangunan prototaip secara berulang untuk mendapat hasil terbaik
  1. Jalinan rangkaian yang menggalakkan Kerjasama dan kolaborasi merentasi pelbagai sektor termasuk agensi awam, pihak swasta dan individu dalam masyarakat
  • iii. Pembangunan insiatif baharu oleh agensi kerajaan Bersama-sama rakyat bagi memastikan penyampaian perkhidmatan yang menepati keperluan sebenar mereka

Ciri bidang Inovasi Penyampaian Perkhidmatan adalah seperti yang berikut:

  1. Memberi impak ketara dan positif kepada pelanggan
  1. Meningkatkan kecekapan dan mengoptimumkan kos dalam menangani kekangan sumber kewangan dan sumber manusia
  • iii. Memanfaatkan keupayaan teknologi terkini

KATEGORI INOVASI

Selepas pemilihan bidang inovasi, Setiap projek KIK boleh memilih salah satu kategori sama ada Inovasi Penciptaan atau Inovasi Penambahbaikan.

Inovasi Penciptaan merupakan penciptaan suatu produk, perkhidmatan atauproses yang baharu dan belum pernah dilaksanakandi Malaysia.

Inovasi Penambahbaikan merupakan penambahbaikan sesuatu produk, perkhidmatan atauproses sedia ada melalui kaedah yang inovatif agarmenjadi lebih berkualiti serta berdaya saing.

KRITERIA PROJEK INOVASI

Lima (5) kriteria yang perlu diambil kira oleh KIK diperingkat awal penghasilan projek bagi memastikan projekyang dipilih berjaya dilaksanakan dan seterusnya berpotensiuntuk dikembangkan adalah seperti yang berikut:

  1. kreatif dan inovatif

Idea baharu yang kreatif diterjemahkanmelalui penghasilan projek berinovatif yangmemberi manfaat kepada organisasi danpelanggan

  1. impak positif yang tinggi dan menyeluruh
  2. Organisasi - Meningkatan kecekapan dan keberkesanan penyampaian perkhidmatan
  3. Pelanggan - Menepati standardperkhidmatan dan memenuhi harapanpelanggan
  4. Rakyat - Memastikan keperluan sosial rakyatdipenuhi
  5. Projek boleh dilaksana dalam tempoh singkat
  • pulangan nilai terbaik
  1. Penjimatan kos melalui pengoptimuman penggunaan sumber
  2. Penjanaan atau peningkatan pendapatan
  1. Replikasi
  1. Projek berpotensi diadaptasi secara terusatau diubah suai mengikut keperluan agensi
  2. Agenda replikasi perlu diambil kira pada peringkat penghasilan projek sebagai langkah awal pengembangan potensi projek
  1. Pengkomersialan
  2. Penciptaan dan penyampaian nilai baharu kepada pelanggan di pasaran
  3. Projek berupaya bersaing di pasaran serta mampu menjana pendapatan
  4. Agenda pengkomersialan perlu diambil kira pada peringkat penghasilan projek sebagai langkah awal pengembangan potensi projek

PEMBENTUKAN KUMPULAN

KIK terdiri daripada dua (2) bentuk kumpulan, iaitu KIK Primer dan KIK Hybrid.

KIK Primer terdiri daripada sekumpulan kakitangan dengan keahlian sekurang-kurangnya dua (2) orang tetapi tidak melebihi sepuluh (10) orang daripada agensi sama yang bekerjasama untuk melaksanakan projek KIK.

KIK Hybridterdiri daripada sekumpulan kakitangan dari dua (2) ataulebih agensi yang bersilang fungsi yang bekerjasama untuk melaksanakan projek KIK Hibrid. Bilangan ahli tertakluk pada skala, kos, kategori projek dan dipersetujui oleh pihak yang melaksanakan projek.

Contoh KIK Hybrid1:

Kombinasi/penggabungan sekurang-kurangnya dua (2) atau lebih Kementerian/Jabatan/Agensi/ Pentadbiran Setiausaha Kerajaan Negeri

(PSUK) Negeri yang berbeza seperti yang berikut:

  1. Kementerian bersama Kementerian;

Kementerian Pertahanan dan Kementerian Dalam Negeri

  1. Jabatan bersama Jabatan (dari Kementerian yang berbeza);

Jabatan Pengangkutan Jalan (Kementerian Pengangkutan) dan Jabatan Kastam Di Raja Malaysia (Kementerian Kewangan)

  • Kementerian bersama Jabatan;

Kementerian Pendidikan Malaysia + Jabatan Pendidikan Tinggi (Kementerian Pendidikan Tinggi)

Contoh KIK Hybrid2:

Kombinasi/penggabungan sekurang-kurangnya dua (2) atau lebih Jabatan/Agensi di bawah Kementerian/PSUK yang samaseperti yang berikut:

  1. Bahagian Pengurusan Sekolah Harian (Kementerian Pendidikan Malaysia) dan Bahagian Matrikulasi (KementerianPendidikan Malaysia)
  2. Jabatan Pendaftaran Negara (Kementerian Dalam Negeri) dan Jabatan Imigresen Malaysia (Kementerian DalamNegeri)
  • Majlis Daerah Raub (PSUK Pahang) dan Majlis DaerahJerantut (PSUK Pahang)
  1. Pejabat Daerah dan Tanah Gombak (PSUK Selangor) dan Pejabat Daerah dan Tanah Klang (PSUK Selangor)

Contoh KIK Hybrid3:

Kombinasi/Penggabungan ahli kumpulan KIK daripada Kementerian/Jabatan/Agensi/PSUK Negeri dengan komuniti

  1. Majlis Daerah Baling bersama-sama Persatuan Penduduk
  2. Kementerian Kesihatan Malaysia bersama-sama Pertubuhan Bukan Kerajaan

KOMPONEN KIK

KIK hendaklah mengandungi komponen-komponen seperti yang berikut:

  1. Ketua Kumpulan;
  2. Ahli-ahli; dan

Bagi KIK Hibrid, keanggotaan kumpulan yang mewakili Jabatan/Agensi masing-masing hendaklah seimbang atau pada bilangan yang munasabah.

  • Fasilitator

Sekiranya tiada fasilitator, unit Inovasi boleh memberi khidmat tersebut. Tidak wajib melantik fasilitator.

KIK digalakkan untuk mewujudkan identiti kumpulan tersendiri seperti nama, logo, visi dan misi kumpulan atau lain-lain yang difikirkan bersesuaian.

LATIHAN

Bagi memastikan projek yang dihasilkan berkualiti, ahli KIK perlu dilengkapi dengan pelbagai pengetahuan dan kemahiran seperti kemahiran berfikir secara kreatif, kemahiran mengaplikasi kaedah dan teknik dalam penghasilan projek dan pengetahuan berkaitan pengembangan projek.

Ahli KIK juga perlu diberi latihan bagi meningkatkan kemahiran dalam penyediaan dokumentasi, pembentangan projek dan penggunaan alatan multimedia.

TEKNIK DAN KAEDAH PENGHASILAN PROJEK

Penggunaan teknik dan kaedah yang tepat amat pentingdalam penghasilan sesuatu projek KIK. Sejajar peredaran masa dan perkembangan pelbagai teknik dan kaedah baharu, maka ahli KIK perlu sentiasa peka dan bersiap sedia dengan penggunaan teknik dan kaedah terkini dan tepat. Penggunaan teknik dan kaedah adalah fleksibel dan mengikut kesesuaian projek yang dirancang. Antara contoh teknik dan kaedah yang boleh digunakan oleh KIK termasuklah Design Thinking dan Strategi Lautan Biru (Blue Ocean Strategy).

DOKUMENTASI PROJEK

Projek KIK yang hendak dipertandingkan perlu mematuhi format dokumentasi projek yang teratur dan meyakinkan. Bagi tujuan ini, ahli KIK perlu menyediakan dokumen projek yang mengandungi perkara seperti yang berikut:

  1. Ringkasan Eksekutif;

Penerangan ringkas projek KIK yang dilaksanakan merangkumi bidang dan kategori Inovasi, penjelasan keberhasialan (outcome) dan impak serta potensi pengembangan projek.

  1. Perincian Projek

Menyediakan perincian projhek berserta pembuktian berdasarkan kriteria seperti yang berikut:

  1. Latar belakang kumpulan;
  2. Signifikan pemilihan projek;
  3. Tindakan penyelesaian;
  4. Keberhasilan projek (outcome) / impak projek;
  5. potensi pengembangan projek

PANEL PENILAI

Panel penilai hendaklah terdiri daripada diperakukan dan didaftarkan oleh

INTAN dan tidak terlibat secara langsung atau tidak langsung dalam mana-mana pertandingan atau penilaian yang melibatkan projek KIK.

HAB INOVASI SEKTOR AWAM (HISA)

Hab Inovasi Sektor Awam (HISA) merupakan satu repositoriberpusat dan bersepadu hasil inovasi sektor awam untuk dimanfaatkan sebagai rujukan dan perkongsian pengetahuan dalam pelaksanaan KIK. HISA boleh dicapai di portal MAMPU.

KIK yang berjaya melepasi saringan dalam pertandingan KIK pada peringkat kebangsaan hendaklah memuat naik maklumat projek ke dalam HISA bagi tujuan penilaian.

MEKANISME PENILAIAN PROJEK KIK

Projek KIK yang dipertandingkan pada peringkat kebangsaan perlu melalui dua (2) peringkat penilaian, iaitu peringkat saringan dan peringkat pemilihan seperti yang berikut:

  1. Peringkat Saringan

Melaksanakan tapisan awal oleh Jawatankuasa Saringan dan mengesyorkan senarai projek KIK yang berpotensi ke peringkat pemilihan

  1. Peringkat Pemilihan

Jawatankuasa Pemilihan mempertimbangkan projek-projek KIK yang disyorkan oleh Jawatankuasa Saringan dan memperakukan

projekKIK yang layak sebagai penerima anugerah.Projek-projek KIK yang diperakukan oleh Jawatankuasa Pemilihan sebagai pemenang akan diberi anugerah dalam majlis-majlis pengiktirafan Peringkat Kebangsaan/ Negeri/ Kementerian/ Jabatan masing-masing.

Mekanisme ini turut boleh diguna pakai di peringkat agensi Kerajaan tertakluk kepada ketetapan masing-masing.

GANJARAN DAN PENGIKTIRAFAN

Ahli KIK yang bergiat aktif serta berjaya menghasilkan projek boleh diberi ganjaran atau pengiktirafan yang sesuai sebagai galakan ke arah pelestarian pembudayaan KIK di agensi masing-masing.

Bentuk pengiktirafan yang boleh diberi adalah seperti yang berikut:

  1. Sokongan berterusan pihak pengurusan atasan sepanjang pelaksanaan projek;
  2. Pemberian surat/sijil penghargaan/cenderamata;
  • Pencalonan untuk menerima Darjah Kebesaran,
  1. Bintang dan Pingat Kerajaan Persekutuan atau Kerajaan Negeri;
  2. Merekodkan penyertaan ahli KIK dalam Buku Perkhidmatan;
  3. Menyiarkan gambar ahli KIK yang berjaya dalam buletin, laman web, portal KIK atau pada papan kenyataan;
  • Memberi peluang kepada ahli KIK untuk menyertai Pertandingan Inovasi di Peringkat Jabatan, Negeri, Kebangsaan dan Antarabangsa;
  • Lawatan sambil belajar dan/atau mengikuti latihan berkaitan inovasi;
  1. Dipertimbangkan sebagai salah satu kriteria penilaian prestasi tahunan dan kenaikan pangkat; dan
  2. Pengiktirafan dalam bentuk monetari dan/atau bukan monetari yang difikirkan sesuai.

PENGEMBANGAN PROJEK

Fasa pengembangan projek merupakan keluk terakhir yang menterjemahkan kejayaan pelaksanaan Fasa Pertama (Penghasilan Projek) dan Fasa Kedua (Pengiktirafan). Fasa ini merangkumi pengkomersialan, replikasi dan pertandingan inovasi.

Bagi memastikan fasa ini dapat dilaksanakan dengan berkesan, antara aspek yang perlu diberi perhatian adalah seperti yang berikut:

  1. Perlindungan kepentingan agensi Kerajaan dalam aktiviti pembudayaan kreativiti, inovasi sertapertukaran idea dan juga pengetahuan;
  2. Penyediaan pelan tindakan bagi mengawal selia pemilikan dan pengurusan Harta Intelek yang berkaitan dengan perlindungan reka cipta, inovasi, eksploitasi dan juga meliputi perkara yang berkaitan dengan pemindahan teknologi yang dilakukan oleh badan-badan yang berkaitan;
  • Pemberian insentif kepada KIK yang berpotensi mencapai tahap pengembangan idea, replikasi dan pengkomersialan;
  1. Pemupukan semangat keusahawanan dalam agensi Kerajaan; dan
  2. Peningkatan kesedaran mengenai kepelbagaian mekanisme pengembangan projek.

PENGKOMERSIALAN

Pengkomersialan merupakan aktiviti penjanaan pendapatan melalui idea yang dihasilkan dalam bentuk produk, perkhidmatan, proses, teknologi dan system organisasi yang dipasarkan dengan kaedah penjualan, pelesenan, penyerahan hak, pengembangan (spin-off), pengilangan dan usaha sama atau francais.

Agensi/Ahli KIK digalakkan untuk melantik ejen bagi memudahkan urusan pengkomersialan. Ejenmerupakan individu atau organisasi yang dilantik

oleh agensi/ahli KIK dan dipertanggungjawabkanuntuk membantu serta memastikan kejayaan pelaksanaan aktiviti pengkomersialan.Bagi memastikan kepentingan semua pihak terpelihara, disyorkan pelantikan ejen dipersetujui secara nyata atau bertulis dan didokumenkan.

Pendapatan yang diperoleh melalui pengkomersialan boleh diagihkan kepada ahli-ahli KIK atas persetujuan bersama pihak agensi Kerajaan dan

ahli KIK.Bagi memudahkan penetapan kadar agihan pendapatan, KIK bolehlah merujuk kepada Dasar Pengkomersialan Harta Intelek Hasil Penyelidikan Dan Pembangunan (R&D) Yang Dibiayai Oleh Kerajaan yang dikeluarkan oleh Kementerian Sains,Teknologi dan Inovasi (MOSTI) pada 1 Jun 2009 (Perenggan 11.4, Table 1: Distribution Guidelines)dan Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 30 Tahun 2009 yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) pada 31 Disember 2009.

PERLINDUNGAN HARTA INTELEK

Harta intelek bermaksud apa-apa karya, ciptaan, rekaan, varieti baharu tumbuhan, maklumat sulit termasuk rahsia perdagangan yang layak untuk mendapat perlindungan di bawah mana-mana undang-undang harta intelek khususnya undang-undang hak cipta, paten, reka bentuk perindustrian, cap dagangan, petunjuk geografi, reka bentuk susun atur litar bersepadu, varieti baharu tumbuhan dan Common Law. Antara peruntukan undang-undang serta dasar-dasar yang berkaitan harta intelek adalah seperti yang berikut:

  1. Perlembagaan Persekutuan (khususnya Perkara 13 - hak terhadap harta);
  2. Akta Hak Cipta 1987 (Akta 332);
  • Akta Paten 1983 (Akta 291) dan Peraturan Paten 1986;
  1. Akta Cap Dagangan 1976 (Akta 175);
  2. Akta Perlindungan Varieti Baru Tumbuhan 2004 (Akta 634);
  3. Akta Petunjuk Geografi 2000 (Akta 602);
  • Akta Reka Bentuk Perindustrian 1996 (Akta 552);
  • Akta Reka Bentuk Susun Atur Litar Bersepadu 2000 (Akta 601);
  1. Undang-undang tidak bertulis (khususnya Common Law) berkaitan rahsia perdagangan dan maklumat sulit yang kini berkuat kuasa di Malaysia;
  2. Dasar Harta Intelek Negara 2007; dan
  3. Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 30 Tahun 2009 Dasar Pengkomersialan Harta Intelek untuk Projek Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) yang dibiayai oleh Kerajaan Malaysia (Jun 2009).

Perlindungan harta intelek dikawal di bawah undang-undang Malaysia bagi membolehkan pemilik harta intelek melaksanakan kawalan eksklusif terhadap sebarang eksploitasi hak pemilikan tersebut.

Ahli KIK dan agensi perlu memberi keutamaan terhadap perlindungan harta intelek pada peringkat awal pembangunan projek dengan memberikan penekanan kepada aspek-aspek permohonan perlindungan, penentuan hak milik dan kepentingan-kepentingan lain serta penguatkuasaan hak dan kepentingan terhadap harta intelek yang telah

dihasilkan.

Kecuali dipersetujui secara nyata dan/atau disebutkan sebaliknya dalam dokumen tertentu, segala hak,pemilikan dan kepentingan kepada dan/atau dalam semua harta intelek menjadi hak milik agensi jika:

  1. dicipta oleh KIK agensi;
  2. atas permintaan dan/atau arahan agensi; dan/atau
  • dengansebahagian besarnya ditaja oleh agensi atau oleh pihak ketiga (melalui perjanjian atau dokumen secara bertulis) melibatkan pemberian sumber, kemudahan, perkakas,penyeliaan, gaji atau tajaan-tajaan lain.

Bagi memastikan segala hak, pemilikan dan kepentingan semua pihak terpelihara, disyorkan pemilikan harta intelek hendaklah dipersetujui secara nyata atau bertulis dan didokumenkan.

REPLIKASI

Replikasi secara umumnya boleh ditafsirkan sebagai proses menghasilkan salinan yang sama. Dalam konteks KIK, replikasi ialah satu kaedah yang membolehkan agensi menggunakan atau mengadaptasikan projek-projek KIK yang memberi manfaat mengikut kesesuaian dan keperluan agensi masing-masing.

Kaedah replikasi boleh dibahagikan kepada dua (2), iaitu proaktif dan reaktif seperti yang berikut:

  1. Proaktif

Projek-Projek KIK yang berpotensi digalakkan untuk menyertai pameran (showcase) semasa pertandingan KIK peringkat Kebangsaan/Agensi dan pelbagai platform lain yang bersesuaian

melalui perkongsian maklumat bagi tujuan replikasi.

  1. Reaktif

Maklumat KIK yang berjaya pada peringkat akan dimuat naik ke dalam HISA dan boleh diakses oleh mana-mana pihak yang berminat untuk mereplikasi.

Bagi tujuan replikasi, pemilik projek KIK hendaklah bersetuju dengan syarat-syarat yang berikut:

  1. tidak membuat sebarang permohonan untuk mengkomersialkan projek;
  2. mendapatkan Perlindungan Hak Intelektual (Intellectual Property Protection) bagi projek yang telah melepasi peringkat saringan; dan
  • Sekiranya terdapat mana-mana pihak yang ingin mengenakan caj atau sebarang bayaran untuk mereplikasi projek KIK, maka pihak berkenaan perlu mendapatkan persetujuan daripada pemilik projek KIK supaya dapat memelihara kepentingan pihak yang terlibat.

SENARAI RINGKASAN PROJEK KUMPULAN KIK YANG TELAH BERTANDINGAN DALAM KONVENSYEN KIK TAHUN 2018 DAN 2019

Klik di sini untuk : Senarai ringkasan projek KIK tahun 2018 dan 2019 .

hrmisJPAkkdnlogo KSN logo mampu MDECMyGovSPA cropped logo SPRM AMSAS   AMSAS 
 
usa coast guard logoJPAkkdnlogo     KSN   logo mampu  MyGovSPA cropped logo SPRM  WhatsApp Image 2021 06 21 at 09.42.28    AMSAS   MDEC